W drzwiach stał notariusz w towarzystwie dwóch żandarmów. Rozpoznałem ich. Byli na farmie kilka razy przez lata, w sprawie aktów własności, pomiarów, dokumentów. Nie byli to przypadkowi ludzie.
— Dzień dobry, pani Popescu — powiedział spokojnie notariusz. — Czy możemy wejść?
Mihai płakał, kurczowo trzymając się spodni.
— Proszę… nastąpiło nieporozumienie… z moją matką wszystko w porządku… nie ma potrzeby…
Jeden z żandarmów podniósł go z podłogi, bez brutalności, ale stanowczo.
— Proszę pana, proszę się cofnąć.
Powoli wyszedłem z pokoju. Nogi wciąż mi się trzęsły, ale plecy miałem proste. Po raz pierwszy od dawna nie czułem już wstydu.
— Jestem tutaj — powiedziałem cicho.
Notariusz otworzył teczkę i wyjął kilka dokumentów.
— Pani Popescu, miesiąc temu złożyła pani oficjalny wniosek. Prosiłeś nas o obecność na wypadek, gdyby twoja rodzina próbowała cię zmusić lub zaatakować z powodu pieniędzy. Niestety, twoja skarga została potwierdzona.
Raluca, która do tej pory była zamrożona, zaczęła krzyczeć.
— Kłamstwa! Przesadza! Pieniądze są nasze!
— Nie — powiedział notariusz. — Pieniądze należą do pani Eleny. I nie tylko…
Przewrócił stronę.
— Pani Popescu postanowiła przekazać część kwoty fundacji dla osób starszych w powiecie, a resztę wpłaciła na konto chronione. Dodatkowo wystąpiła o nakaz ochrony przed synem i synową.
W domu zapadła ciężka cisza.
Mihai uniósł głowę w moją stronę.
— Mamo… proszę… Myliłem się… Raluca miała na mnie wpływ…
Spojrzałem na niego. Po raz pierwszy nie widziałem już dziecka, które wychowałem, ale mężczyznę, który przedłożył pieniądze nad matkę.
— Nikt pana nie zmuszał do podniesienia ręki — powiedziałem mu. — To był pański wybór.
Żandarmi spokojnie wyjaśnili procedurę. Mihai i Raluca mieli opuścić dom. Dom był w rzeczywistości na moje nazwisko. Popełnili błąd, przekonani, że się poddam.
Kiedy wyszli, Raluca nie miała w sobie ani krzty arogancji. Nic nie powiedziała. Nie odważyła się nawet na mnie spojrzeć.
Po zamknięciu drzwi usiadłem na krześle. Czułem się zmęczony, ale lekki. Jakbym odłożył worek kamieni, który nosiłem latami.
Notariusz podszedł.
— Pani Popescu, czy ma pani gdzie się zatrzymać?
— Tak — uśmiechnąłem się. — Mam mały dom, blisko miasta. Cichy. Dokładnie taki, jakiego potrzebuję.
W kolejnych tygodniach przeprowadziłem się. Postawiłem kwiaty w oknie. Bez strachu parzyłem sobie herbatę rano. Zacząłem chodzić do kościoła, rozmawiać z ludźmi, znów oddychać.
Nie straciłem syna w jeden dzień.
Straciłem go dawno temu.
Tego dnia po prostu otworzyłem oczy.
A pieniądze? Nie dały mi szczęścia.
Ale dały mi spokój, godność i wolność.
I w wieku sześćdziesięciu ośmiu lat nauczyłem się najważniejszej rzeczy:
Czasami, aby żyć w pokoju, trzeba mieć odwagę powiedzieć NIE – nawet własnemu dziecku.