Wszedł do domu z miną kogoś, kto przychodzi obejrzeć hotel. Zdjął płaszcz, rozejrzał się i westchnął głęboko.
— Jest pięknie, przyznaję… ale trochę pusto. Będziemy potrzebować więcej stołów. I krzeseł. I dużych garnków, bo jest nas dużo.
Nic nie powiedziałem. Wiktor uśmiechnął się niezręcznie i skinął głową.
Przez kolejne kilka dni telefony nie ustawały. Kto przyjeżdża, kto z kim przyjeżdża, ile sarmalesów robię, czy mam gdzie spać, czy mogę dać kuzynom pokój, czy nie będą przeszkadzać dzieciom.
Nikt mnie nie zapytał, czy chcę.
Poszedłem na targ z listą, którą zrobiła teściowa. Mięso, kapusta, ogórki kiszone, cozonacs, ciasta, napoje. Wydałem prawie całą pensję na jedzenie dla ludzi, którzy nigdy mi nie dziękowali.
W Wigilię znowu przyszła Antonia.
— Gdzie jest sałatka z boeufem? Taka mała? A te sarmales… wiesz, u nas robi się ich więcej.
Poczułam, jak coś się we mnie zbiera. Ale milczałam.
Wieczorem 27 grudnia Wiktor wrócił późno do domu. Usiadł na brzegu łóżka i powiedział do mnie, nie patrząc na mnie:
— Mama zawołała jeszcze kilku krewnych. Tylko kilku. Damy radę, prawda?
Wtedy poczułam, że już nie wytrzymam.
Poszłam do kuchni, oparłam się o zlew i zaczęłam cicho płakać. Córka mnie zobaczyła.
— Mamo, dlaczego zawsze jesteś zmęczona, kiedy przychodzi babcia?
Jej pytanie uderzyło mnie mocniej niż jakikolwiek wyrzut.
Nie spałam tej nocy. Rano otworzyłam komputer i zaczęłam szukać pensjonatu w górach. Prostego, drewnianego, z kominkiem. Zarezerwowałam nocleg dla siebie i dziecka. Za pieniądze, które potajemnie odłożyłam.
Kiedy powiedziałam o tym Victorowi, oniemiał.
— Co masz na myśli mówiąc, że wyjeżdżasz? Cała rodzina przyjeżdża!
— Twoja rodzina. Nie moja — powiedziałam mu spokojnie. — Już nie jestem niczyją kucharką.
Nie wiedział, co powiedzieć.
Wyjechałam 30 grudnia. Włożyłam bagaże do samochodu i odjechałam bez zamieszania. Bez żadnych wyjaśnień.
A teraz siedziałam tam, przy kominku, z gorącym kakao w dłoni, gdy dzwonił telefon.
Victor przyjechał wieczorem. Zmęczony. Z czerwonymi oczami.
— Wszyscy wyszli — powiedział mi cicho. — Mama jest zła. Mówi, że zrobiłeś z niej idiotę.
— A ty co o tym myślisz? — zapytałam go.
Długo milczał.
— Chyba się myliłam. Latami.
Po raz pierwszy poprosił mnie o wybaczenie.
Spędziłam Sylwestra w milczeniu. Z trzaskającym ogniem, śpiącym dzieckiem na kanapie i mną, która w końcu poczuła, że oddycham.
To był rok, w którym nauczyłam się mówić „nie”.
I po raz pierwszy „nie” nie uczyniło mnie złą kobietą.
Uczyniło mnie wolną.