Emil wziął głęboki oddech i odsunął się, pozwalając Mihaiowi wejść.
W domu unosił się zapach wilgoci i starego jedzenia. W kącie stał zimny, zardzewiały piec. Na stole leżał suchy bochenek chleba, starannie pokrojony, jakby każdy kawałek był starannie wykalkulowany.
— Daliśmy radę — powiedział chłopiec po prostu —. Jak najlepiej potrafiliśmy.
Mihai usiadł na krześle, które niebezpiecznie się chwiało. Spojrzał na swoje dzieci i próbował w myślach połączyć brakujące lata. Ana rozpalała ogień, Matei zbierał stare zeszyty, a Iulian trzymał słoik z drobnymi monetami.
— Co tam jest? — zapytał Mihai, wskazując na słoik.
Iulian przytulił go do piersi.
— Nasze pieniądze. Na jedzenie. To 47 lejów.
Mihai przygryzł wargę. To wszystko. Całe ich życie, skrócone do 47 lejów i suchego bochenka chleba.
Szybko dowiedział się wszystkiego. Loredana wyszła z innym mężczyzną, zostawiając im liścik na stole. Emil rzucił szkołę, żeby pracować w ciągu dnia w wiosce. Ana opiekowała się bliźniakami. Sąsiedzi co jakiś czas przynosili worek ziemniaków albo mąki.
„Nie prosiłem o litość” – powiedział Emil, podnosząc wzrok. „Ale nie było łatwo”.
Mihai poczuł, jak coś pęka mu w piersi. Nie gniew, nie nienawiść. Wina. Najcięższa ze wszystkich.
Tej nocy nie spał. Leżał na wąskim łóżku, słuchając oddechu dzieci, przysięgając sobie, że nikt już nigdy ich nie zostawi samych.
Następnego dnia szedł przez wioskę. Z kartką „niewinny” w kieszeni i wyprostowanymi plecami. Prosił o pracę. Odmówiono mu. Zapytał ponownie. Dostał dzień na rąbanie drewna. Potem kolejny. Potem tydzień.
Wieczorem wrócił do domu z pełną torbą. Świeży chleb. Mleko. Tania salami.
Dzieci patrzyły na niego w milczeniu.
— Od dziś jemy razem — powiedział Mihai.
Dni stały się miesiącami. Dach został załatany. Piec naprawiony. Emil wrócił do szkoły wieczorami. Ana znów zaczęła się uśmiechać. Bliźniaki dostały używane, ale czyste tornistry.
Pewnej niedzieli Mihai zebrał wszystkich na podwórku.
— Nie mogę wam oddać straconych lat — powiedział im — Ale dam wam wszystko, co mam od teraz.
Emili zrobił krok naprzód i po raz pierwszy go przytulił.
Dom w Valea Pinilor nie był już w ruinie. Żył. A Mihai wiedział jedno na pewno: prawdziwa wolność nie zaczęła się za bramą więzienia, ale tutaj, wśród swoich dzieci, odbudowując życie kawałek po kawałku.