…zrobił krok naprzód i uścisnął mu obie dłonie.
W sali zapadła cisza.
Zamarłem.
Profesor odchrząknął i powiedział lekko drżącym głosem:
„Panie Ionescu… wylał pan fundamenty mojego domu”.
Gheorghe często mrugał, jakby nie rozumiał.
Profesor kontynuował:
„Dwadzieścia lat temu. Byłem młodym asystentem uniwersyteckim. Właśnie kupiłem działkę na obrzeżach Bukaresztu. Pracował pan dzień i noc. Pamiętam, że padał deszcz i inni chcieli wyjechać. Powiedział pan: «Fundament musi być dobrze wykonany. Wszystko na nim spoczywa»”.
Moje oczy zwilgotniały.
Profesor odwrócił się do sali.
„Jeśli mój dom stoi do dziś, to dzięki temu człowiekowi”.
Potem spojrzał na mnie.
„A jeśli pan tu dzisiaj stoi, to dzięki niemu”.
Gheorghe próbował poprawić pożyczony garnitur. Wyglądał, jakby chciał zniknąć. Nie był przyzwyczajony do takiego spojrzenia.
Profesor powiedział coś, czego nigdy nie zapomnę:
„Niektórzy budują mury. Inni budują ludzi. Ty robiłeś jedno i drugie”.
Sala wybuchła brawami.
Płakałem z powodu łez.
Zostawiłem dyplom na stole i zszedłem po schodach prosto do niego. Przytuliłem go na oczach wszystkich.
Garnitur śmierdział naftaliną. Jego dłonie były szorstkie, jak zawsze.
Wyszeptał mi do ucha:
„Widzisz, chłopcze? Mówiłem ci, że książki przynoszą szacunek”.
Tego dnia coś zrozumiałem.
Mój doktorat nie był moim największym osiągnięciem.
Ale człowiekiem, który mnie wychował.
Wieczorem wróciliśmy do Campu Dunării. Moja mama zrobiła sarmale i cozonac. Sąsiedzi przychodzili jeden po drugim, z kwiatami i miłymi słowami. Na podwórku stał długi stół, zrobiony z plastikowych, przywiezionych z domu kultury.
Gheorghe siedział na końcu stołu w milczeniu.
Sąsiad zapytał go:
„Hej, Ghiță, jak to jest mieć syna lekarza?”
Uśmiechnął się przelotnie.
„To jak wylewanie dobrego fundamentu. Na początku niewiele widać. Ale po latach zdajesz sobie sprawę, że każda łopata była warta zachodu”.
Wszyscy się śmiali.
Ja nie.
Wiedziałem, ile kosztowały go te „łopaty”.
Lata pracy. Złamany kręgosłup. Połamane palce od zimna. Bezsenne poranki.
Kilka miesięcy później nie wydałem na siebie swojej pierwszej poważnej pensji.
Kupiłem mu małą działkę na obrzeżach wioski i powiedziałem:
„Teraz moja kolej na wylewanie fundamentów”.
Razem zabraliśmy się za budowę małego domu, tylko dla niego i mojej mamy. Nie willi, nie pałacu. Prostego, solidnego domu.
Uczył mnie, jak mieszać beton. Wyjaśniałem mu, co oznacza doktorat.
Pewnego dnia zatrzymał się, spojrzał na mnie i powiedział:
„Nigdy nie zapomnij, skąd pochodzisz”.
Nie zapomnę.
Bo za każdym razem, gdy wchodzę do sali konferencyjnej i ludzie nazywają mnie „doktorem”, słyszę w głowie coś innego:
„Jak było w szkole?”
I wiem, że mój prawdziwy dyplom nie wisi w ramce na ścianie.
Jest w poobijanych rękach człowieka, który wiedział, że jeśli położy się odpowiedni fundament, życie się nie rozpadnie.
I to jest największa duma.